Karanlıktan Cumhuriyete Uzanan Egemenlik Mührü: Lozan Antlaşması

Karanlıktan Cumhuriyete Uzanan Egemenlik Mührü: Lozan Antlaşması

24 Temmuz 1923, Türk milletinin sadece cephede değil, diplomasi masasında da makûs talihini yendiği tarihi bir dönüm noktasıdır.

Sevr’in o karanlık, sömürgeci ve esaret dolu gölgesini yırtıp atan Lozan Barış Antlaşması, ilan edilecek olan genç Cumhuriyetimizin dünyaya kabul ettirilen hukuki tapu senedidir.

Lozan, alelade bir ateşkes ya da sınır antlaşması değildir. 

“Cephede kazanılan destansı zaferlerin masada hukuki bir mühre dönüştüğü o tarihi an: İsmet Paşa Lozan Antlaşması’nı imzalıyor.”

Asırlardır süregelen ve devletin egemenliğini kemiren kapitülasyonların zincirlerini kıran, Misak-ı Millî sınır büyük ölçüde tescilleyen ve Anadolu topraklarındaki her türlü çok uluslu parçalama planını tarihe gömen diplomatik bir başyapıttır. 

Batı dünyasının “Şark Meselesi” adıyla masaya getirdiği tasfiye planı, bu antlaşmayla çökmüştür.

“Emperyalist devletlerin ‘Şark Meselesi’ adı altında Anadolu’yu parçalama planlarının çöktüğü, çetin diplomatik mücadelelerin yaşandığı Lozan salonu.”

Bugün yaşımın olgunluğuyla ve tüm deneyimim ve birikimimle geçmişe baktığımda, Lozan’ın değerini, önemini her geçen gün çok daha iyi anlıyorum. 

Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve masada emperyalist devletlere karşı çetin, tavizsiz bir diplomatik mücadele veren İsmet İnönü olmak üzere, bu toprakları bize tam bağımsız bir vatan olarak bırakan tüm devlet adamlarımızı ve delegasyonumuzu saygı, minnet ve rahmetle anıyorum. 

“Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri dehasıyla açtığı yolda, tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’nin ebedi tapu senedi yükseliyor.”

Türkiye Cumhuriyeti, bu sağlam temeller üzerinde ilelebet payidar kalacaktır.

Yalçın Alganer

N.B.: Bu büyük diplomatik zaferin arka planını, Sevr’in karanlığından tam bağımsızlığa uzanan o çetin süreci önceki dönemlerde kaleme almış olduğum iki bölümlük geniş ve kaynak niteliğindeki çalışmalarımdan ayrıntılarıyla okuyabilirsiniz:

• Bölüm 1: Sevr Antlaşması : Karanlığın Gölgesinden Direnişe
• Bölüm 2: Lozan Antlaşması : Karanlıktan Cumhuriyete