Enflasyon: Cebimizdeki Gizli ve En Adaletsiz Vergi
En etkili, getirisi en yüksek ama bir o kadar da adaletsiz bir vergi yapısı düşünün: Enflasyon.
Maliye literatüründe “Enflasyon Vergisi” (Inflation Tax) olarak adlandırılan bu kavram, aslında yasalarla konulmuş bir vergi türü değildir. Aksine; paranın satın alma gücündeki erimenin, devlet lehine bir kaynak transferine dönüşmesini ifade eden “gizli” bir ekonomik mekanizmadır.
Bu Gizli Mekanizma Nasıl Çalışıyor?
Süreç, aslında oldukça basit bir mantığa dayanır:
Devlet, bütçe açıklarını kapatmak için piyasaya karşılıksız para sürdüğünde (senyoraj geliri elde ettiğinde) para arzı artar ve genel fiyatlar seviyesi yükselir.
Bu süreçte vatandaşın cebindeki nakit paranın reel değeri de düşer.
İşte bu değer kaybı, devletin vatandaşın varlığına dolaylı yoldan el koyması anlamına geldiği için bir “vergi” etkisi yaratır.
Neden “En Adaletsiz” Vergi?
Enflasyonu modern toplumların en büyük adaletsizliği yapan temel sebepleri üç ana başlıkta özetleyebiliriz:
• Servet Dağılımı Etkisi: Varlıklı kesimler; servetlerini gayrimenkul, döviz veya hisse senedi gibi enflasyona dirençli araçlarla koruyabilirler. Oysa dar gelirli kesim, tüm gelirini temel tüketime harcamak ve varsa kısıtlı tasarrufunu nakitte tutmak zorundadır.
Sonuç; dar gelirlinin elindeki minik servetinin çok daha hızlı erimesidir.
• Mali Sürüklenme (Vergi Dilimi Tuzağı): Enflasyon nedeniyle maaşlar nominal olarak artsa da vergi dilimleri aynı oranda güncellenmediğinde, özellikle ücretli çalışan kesim kendilerini bir üst vergi diliminde bulurlar.
Bu durumda da reel olarak zenginleşmedikleri halde daha yüksek oranda vergi ödemek zorunda kalırlar.
• Hissedilen Gerçeklik: Dar gelirli kesim, bütçesinin neredeyse tamamını gıda ve barınma gibi enflasyonun en sert hissedildiği kalemlere ayırır.
Bu nedenle onlar için “gerçek enflasyon”, açıklanan resmi rakamların her zaman çok daha üzerinde olmaktadır.
Sonuç: Adalet İlkeleri Sarsılıyor
Özetle “Enflasyon Vergisi”, ödeme gücü en az olandan en fazla payı alan bir yapıya dönüştüğü için vergi adaleti ve mali güçle orantılılık ilkelerini temelden sarsmaktadır. Özellikle ülkemizde olduğu gibi, dolaylı vergi yükünün yüksek seyrettiği ekonomilerde bu tablo çok daha ağırlaşmaktadır.
Umidimiz; yapısal reformlarını tamamlamış, daha adil, insani ve vicdani kurallara dayalı bir ekonomik statüye en kısa sürede ulaşmaktır.
Yalçın Alganer sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
