10 Kasım — Atatürk’ü Anmak, Anlamaktır
Saat 09.05…
Bir siren sesi yükselir. Adımlar yavaşlar, başlar eğilir. Günün telaşı içinde, içimizde eski bir sızı yeniden duyulur.
10 Kasım 1938 sabahından bugüne seksen sekiz yıl geçti. Zamanın özlemimizi hafifletmesi beklenebilirdi. Oysa her kasım, O’nun yokluğunu yeniden hissediyoruz. Ülkemizin yarınına ilişkin kaygılarımız arttığında, açtığı yolun değerini daha derinden anlıyoruz.
O sabah çok büyük bir insanı kaybettik. Milletinin en güç zamanında sorumluluk üstlenen, bağımsızlık mücadelesine önderlik eden, zaferin ardından ülkesinin geleceğini eğitimde, bilimde ve özgür düşüncede arayan Mustafa Kemal Atatürk’ü…
Acımızın büyüklüğü, bize kazandırdıklarının büyüklüğündendir.
Bir milletin vedası… Seksen sekiz yıldır dinmeyen özlemin ilk günü.
Atatürk’ün yaşamında beni en çok etkileyen, kazanılmış bir zaferle yetinmemesidir. Savaş bitmişti; fakat yoksulluk ve eğitimsizlik karşısında mücadele sürüyordu. Bağımsızlığın kalıcılığı, insanın kendi yaşamı ve ülkesinin geleceği üzerinde söz sahibi olmasını gerektiriyordu.
Cumhuriyet, bu büyük dönüşümün adı oldu.
Egemenliğin millete ait olması, yurttaşlık bilinci, kız çocuklarının eğitimi, kadınların eşitliği, aklın ve bilimin yol göstericiliği… Laiklik, insanın inanç ve vicdan özgürlüğünün, devletin bütün yurttaşlarına eşit mesafede durmasının güvencesi olarak bu dönüşümün temelindeydi.
Ben, kendimi tam bir Cumhuriyet çocuğu olarak görenlerdenim. Öğrenmenin, sorgulamanın, düşüncesini dile getirmenin değerini bu aidiyetle kavradım. Bir eğitimci olarak Cumhuriyet’e duyduğum minneti, gençlerin önünü açma sorumluluğundan ayrı düşünmedim.
Bu nedenle 10 Kasım, benim için kişisel bir muhasebe günüdür de.
Bize bırakılan mirasın değerini biliyor muyuz? Onu yaşatmak için üzerimize düşeni yapıyor muyuz?
Bugün bu soruları içimiz rahat biçimde yanıtlayabilmeyi çok isterdim.
Bilginin yerini kanaatin, liyakatin yerini yakınlığın alabildiği; soru sormanın huzursuzluk yaratabildiği bir ortamda, Atatürk’ü anlamanın gerekleri üzerinde daha çok durmalıyız.
Eğitimde bilimin rehberliği zayıfladığında, adalet duygusu incindiğinde, kadınların eşitliği tartışmaya açıldığında, laikliğin koruduğu özgürlükler göz ardı edildiğinde kaygılanıyorum. Gençlerin kendi ülkelerinde gelecek kurma umudunu yitirmesine ise bir eğitimci olarak ayrıca üzülüyorum.
Böyle bir ülke düşlememiştik.
Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında özgür düşünen, iyi eğitim alan, emeğinin karşılığını bulan, yarınından emin kuşakları konuşmak isterdik.
Serzenişimiz, bunca emekle açılmış bir yolun daralmasına, büyük güçlüklerle kazanılmış değerlerin aşınmasına razı olamayışımızdandır.
Atatürk’e duyduğumuz sevginin hayatımızda mutlaka bir karşılığı olmalıdır. Bir çocuğun merakını cesaretlendirmeli, farklı düşüneni dinleyebilmeli, haksızlık karşısında sesimizi duyurabilmeliyiz. İşimizi bilgiyle, özenle ve dürüstlükle yapabilmeliyiz.
09.05’te başımızı saygıyla eğdikten sonra, günün geri kalanında nasıl yaşadığımız da önemlidir.
Kuşaklar değişiyor; minnet, sevgi ve emanete sahip çıkma sorumluluğu sürüyor.
Her şeye rağmen umutsuz değilim.
Çünkü bu ülkenin sınıflarında düşünmeyi öğreten öğretmenler, laboratuvarlarında araştırmalarını sürdüren bilim insanları var. Özgürlüğüne ve emeğine sahip çıkan kadınlar, adalet duygusunu koruyan yurttaşlar, soru sormaktan vazgeçmeyen gençler var.
Ülkenin yarını, onların her zaman manşetlere taşınmayan, sessiz ve ısrarlı emeğiyle de kuruluyor.
Atatürk’ün mücadelesi, güçlükler karşısında irademizi korumayı öğretmelidir bize. O, geleceğin kendiliğinden düzelmesini beklemedi. Koşulları değerlendirdi, insanları ortak bir amaçta buluşturdu ve çalıştı.
Bugün bize düşen, kendi zamanımızın sorumluluğunu üstlenmektir. Cumhuriyet’i gelecek kuşaklara; özgürlükleri güçlenmiş, kurumları güven veren, insanları birbirine saygı duyan bir ülke olarak devredebilmek için çalışmaktır.
Umut, işte böyle bir çabanın içinde anlam kazanır.
10 Kasım sabahı Anıtkabir’e çıkan yolları, saygı duruşundaki çocukları, sokakta durup başını eğen insanları düşündüğümde, aramızdaki bağın derinliğini hissediyorum. Farklı yaşamlarımız ve düşüncelerimizle, aynı kaybın ve minnetin etrafında buluşabiliyoruz.
Bu sevgiyi ülkemize karşı sorumluluğumuzu güçlendiren bir iradeye dönüştürebildiğimiz ölçüde, Atatürk’ün hatırasına layık olabiliriz.
Bu topraklarda yarına duyduğumuz inançta, açtığın yolun ışığı var.
Sevgili Atam,
Seksen sekiz yıl, sana duyduğumuz özlemi eksiltmedi. Kimi zaman kaygılı, kimi zaman yorgunuz. Ama bize açtığın yola ve bu ülkenin insanlarına duyduğumuz inancı koruyoruz.
Bizden sonraki çocuklar özgürce düşünebilsin, öğrenebilsin, kendi yurtlarında başları dik yaşayabilsin istiyoruz. Bunun için yapacağımız işler, söyleyeceğimiz sözler, üstleneceğimiz sorumluluklar var.
Seni sevgiyle, özlemle ve derin bir minnetle anıyoruz.
Saat 09.05’te başımızı eğiyoruz. Ardından, emanetine sahip çıkmak için yeniden kaldırıyoruz.
Yalçın Alganer
İlk yayın: 10 Kasım 2025 — Güncelleme: 10 Kasım 2026
Yalçın Alganer sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
